· moisture · 1 min read
ความชื้นหายไป ทำให้น้ำหนักผลิตผลหายด้วย แค่ไหน?
เมื่อผลิตผลที่เก็บเกี่ยวแล้วนำมาเก็บไว้ มีความชื้นลดลง จะทำให้น้ำหนักหายไปด้วย แล้วจะรู้อย่างไรว่าน้ำหนักหายไปเท่าไหร่ มาดูมีสูตรและ วิธีคำนวณกันว่าจะหาน้ำหนักที่หาย อย่างไร
ความชื้นหายไป ทำให้น้ำหนักผลิตผลหายไปกี่กิโลกรัม?
เกษตรกร โรงสี และผู้ประกอบการหลายท่านเคยพบปัญหาว่า เมื่อนำผลผลิตเข้าเก็บในโกดังหรือไซโลแล้วนำออกมาชั่งอีกครั้งในภายหลัง น้ำหนักกลับลดลง ทั้งที่ไม่มีการขนย้ายหรือสูญหายของสินค้า
ซึ่งจะมีได้หลายสาเหตุ เช่น มอดแมลง หนู หรือสัตว์มากิน เชื้อรา หรือเมล็ดสูญเสียมวลจากการหายใจ ซึ่งเราคาดคะเนยากว่าน้ำหนักจะหายไปเท่าไหร่ แต่มีอีกสาเหตุหนึ่งที่สำคัญ และสามารถคำนวณหรือคาดการณ์ได้ว่าน้ำหนักจะหายไปเท่าไหร่ คือ การเปลี่ยนแปลงของความชื้นในเมล็ดพืช
ทำไมความชื้นลดลง น้ำหนักจึงลดลง?
เมล็ดพืชประกอบด้วย 2 ส่วน ได้แก่
- เนื้อแห้ง (Dry Matter)
- น้ำ (Moisture)
(หาอ่านเพิ่มเติมใน”คลังความรู้”ของเราได้)
เมื่อเก็บรักษาไว้เป็นเวลานาน ความชื้นในเมล็ดอาจระเหยออกสู่บรรยากาศ ส่งผลให้ปริมาณน้ำในเมล็ดลดลง แม้ว่าปริมาณเนื้อแห้งจะยังคงเดิม
ดังนั้นเมื่อน้ำลดลง น้ำหนักรวมของผลผลิตก็จะลดลงตามไปด้วย
ตัวอย่างที่ 1: ข้าวเปลือก
ข้อมูลเริ่มต้น
| รายการ | ค่า |
|---|---|
| น้ำหนักเริ่มต้น | 10,000 กิโลกรัม |
| ความชื้นตอนเก็บ | 16% |
| ความชื้นหลังเก็บ | 13% |
คำนวณน้ำหนักหลังเก็บ
น้ำหนักหลังเก็บ
= 10,000 × (100 - 16) ÷ (100 - 13)
= 9,655 กิโลกรัมน้ำหนักที่หายไป
= 10,000 - 9,655
= 345 กิโลกรัมดังนั้น แม้จะไม่มีเมล็ดสูญหายเลย แต่ข้าวเปลือกจะมีน้ำหนักลดลงประมาณ 345 กิโลกรัม เนื่องจากน้ำระเหยออกจากเมล็ด
ตัวอย่างที่ 2: ข้าวโพดเลี้ยงสัตว์
ข้อมูลเริ่มต้น
| รายการ | ค่า |
|---|---|
| น้ำหนักเริ่มต้น | 50,000 กิโลกรัม |
| ความชื้นตอนเก็บ | 15% |
| ความชื้นหลังเก็บ | 12% |
คำนวณน้ำหนักหลังเก็บ
= 50,000 × (100 - 15) ÷ (100 - 12)
= 48,295 กิโลกรัมน้ำหนักที่หายไป
= 50,000 - 48,295
= 1,705 กิโลกรัมหรือประมาณ 1.7 ตัน
สูตรคำนวณน้ำหนักหลังเก็บ
เมื่อทราบ
- W₁ = น้ำหนักเริ่มต้น
- A = ความชื้นเริ่มต้น (%wb)
- B = ความชื้นหลังเก็บ (%wb)
สูตรคำนวณ
W₂ = W₁ × (100 - A) ÷ (100 - B)โดย
- W₂ = น้ำหนักหลังเก็บ
น้ำหนักที่หายไป
น้ำหนักที่หายไป = W₁ - W₂ความชื้นลดลง 1% น้ำหนักหายไปเท่าไร?
ตัวอย่างข้าวเปลือก
| ความชื้นเดิม | ความชื้นใหม่ | น้ำหนักหาย (%) |
|---|---|---|
| 16% | 15% | 1.18% |
| 16% | 14% | 2.33% |
| 16% | 13% | 3.45% |
| 16% | 12% | 4.55% |
หากมีข้าวเปลือก 100 ตัน และความชื้นลดจาก 16% เหลือ 15%
น้ำหนักจะลดลงประมาณ
100 × 1.18%
= 1.18 ตันหรือประมาณ 1,180 กิโลกรัม
ข้อควรทราบ
การคำนวณในบทความนี้สมมติว่า
- ปริมาณเนื้อแห้งคงที่
- น้ำหนักที่ลดลงเกิดจากการสูญเสียน้ำเพียงอย่างเดียว
ในสภาพการเก็บรักษาจริง อาจมีการสูญเสียน้ำหนักเพิ่มเติมจาก
- การหายใจของเมล็ดพืช
- แมลงและศัตรูในโรงเก็บ
- ฝุ่นและเศษแตกหัก
- การขนถ่ายสินค้า
ดังนั้นน้ำหนักที่ลดลงจริงอาจมากกว่าค่าที่คำนวณได้
สรุป
ความชื้นที่ลดลงไม่ได้หมายถึงเพียงตัวเลขเปอร์เซ็นต์ที่เปลี่ยนไป แต่หมายถึงน้ำหนักของผลผลิตที่ลดลงด้วย
ตัวอย่างเช่น ข้าวเปลือก 10 ตัน ที่ความชื้นลดจาก 16% เหลือ 13% จะสูญเสียน้ำหนักประมาณ 345 กิโลกรัม
หากเป็นผลผลิตระดับหลายร้อยตันหรือหลายพันตัน น้ำหนักที่หายไปอาจคิดเป็นมูลค่าหลายหมื่นถึงหลายแสนบาท
การติดตามความชื้นอย่างสม่ำเสมอจึงมีความสำคัญต่อการบริหารจัดการสต็อก การประเมินมูลค่าผลผลิต และการลดความสูญเสียระหว่างการเก็บรักษา
เครื่องมือช่วยคำนวณอัตโนมัติ(ฟรี)
โปรแกรมคำนวณความชื้น ต้นทุนและกำไร
คำนวณหาน้ำหนักน้ำ เนื้อแห้ง และเปรียบเทียบราคาอย่างง่ายดาย
สนใจเครื่องมือวัดความชื้นที่แม่นยำ?
ควบคุมคุณภาพผลผลิตของคุณด้วยมาตรฐานความชื้นที่แม่นยำ
มั่นใจทุกการกระบวนการควบคุมคุณภาพผลผลิตด้วยเครื่องวัดความชื้น Grainsure รุ่นที่พัฒนาเพื่อข้าวโพดโดยเฉพาะ
มีคำถามเรื่องการวัดความชื้น หรือต้องการคำปรึกษาด้านเทคนิค?
Grainsure Co., Ltd. - นวัตกรรมเพื่อความเป็นธรรมในการซื้อขายเมล็ดพืช
